De brileider (Somateria fischeri) is een eend uit de familie Anatidae. Het mannetje heeft een donkere borst en een witte rug en keel. De staart is bruin. De kop is groen, afgezien van een witte, zwartomrande oogvlek, wat de naam 'brileider' verklaart. Het vrouwtje is roodbruin met een minder opvallende oogvlek. De lichaamslengte varieert van 60 tot 65 centimeter.
De brileider voedt zich voornamelijk met planten, maar ook schaaldieren en weekdieren staan op het menu.
Waar de vogels overwinteren werd pas rond 1995 ontdekt. De hele populatie verzamelt zich 's winters in een klein aantal wakken in de Beringzee, langs de kusten van Alaska en het uiterste oosten van Rusland. Er bestaan twee broedpopulaties in Alaska en eentje in Rusland. Historisch gezien waren er meer broedende individuen in Alaska, maar de Russische populatie is de laatste tijd veel groter.
Door hun grote aantallen en voortdurende beweging voorkomen de vogels dat de wakken dichtvriezen, zelfs in extreem lage temperaturen. Ze verzamelen hun voedsel door naar de zeebodem onder de wakken te duiken.
In het voorjaar trekken broedparen naar nestgebieden op vochtige kusttoendra en bouwen nesten in de buurt van ondiepe vijvers of meren, vaak onder een struik. Het vrouwtje legt jaarlijks vijf tot negen eieren.
De omvang van de totale populatie werd in 2020 geschat op zo'n 360,000 tot 400,000 exemplaren en dit aantal gaat achteruit. De populatie in de Verenigde Staten wordt geschat op slechts 3,000 tot 4,000 broedparen. Tussen de jaren 70 en 90 van de vorige eeuw daalde broedpopulatie van brileenden in de Yukon-Kuskokwim-delta (Alaska) met meer dan 96%. Dat is het voornamelijk het gevolg van de grotere verstoring in Alaska door onder andere olieboringen, terwijl de Siberische kusten veel rustiger zijn.
De wetenschappelijke naam van de brileider is een vernoeming van de Duits-Russische natuuronderzoeker Johann Gotthelf Fischer von Waldheim, ook bekend als Grigorij Ivanovitsj Fischer von Waldheim (1771-1853).
De Brileider in Nederland
Honderden vogelaars spotten in januari 2025 een enkel mannetje op Texel. Hij wist zich daar goed te redden en trok veel bekijks. Door zorgen over zijn gezondheid werd hij eind december maar opgevangen in Ecomare op Texel. Daar sterkte hij al snel weer aan.

No comments:
Post a Comment