Coralita

Coralita (Antigonon leptopus) is ook bekend als de coral vine of queen's wreath is een sierplant die in de jaren 1940 op verschillende Caribische eilanden werd geïntroduceerd als tuinplant. Met zijn felgekleurde bloemen en snel groeiende ranken viel de plant meteen in de smaak bij tuinliefhebbers. Maar coralita bleek een wolf in schaapskleren, want hij ontwikkelde zich echter tot een van de meest invasieve soorten in het Nederlandse Caribisch gebied en dan vooral op Sint Eustatius.

In zijn oorspronkelijke verspreidingsgebied, de kustgebieden van Mexico, wordt de groei van coralita beperkt door periodes van droogte. Op Sint Eustatius en andere Caraïbische eilanden profiteert de plant echter volop van het gunstige klimaat en de aanwezigheid van waterbronnen zoals afwateringskanalen. Hierdoor kan coralita het hele jaar door groeien en zich razendsnel verspreiden. De ranken bereiken lengtes tot wel 15 meter en bedekken zowel horizontaal als verticaal grote oppervlaktes. Ze klimmen over bomen, gebouwen en struiken en verstikken de inheemse vegetatie daaronder volledig.

Wetenschappers voerden studies uit op Sint Eustatius die aantoonden dat dichte begroeing van coralita leidt tot een sterke afname van inheemse insecten en spinnen. Deze dieren zijn essentieel voor het ecosysteem: ze bestuiven planten, helpen bij de afbraak van organisch materiaal en dienen als voedsel voor reptielen en vogels. Een daling in hun populaties heeft een kettingreactie tot gevolg die de gehele biodiversiteit van het eiland bedreigt. Gebieden met veel coralita vertonen veel minder inheemse flora en fauna.

Het blijkt echter dat de plant zich niet willekeurig over het eiland verspreidt. Coralita gedijt vooral langs wegen, in afwateringskanalen, graslanden, verstoorde natuurgebieden en stedelijke zones. Ook begrazing van verwilderde geiten en ezels zijn een probleem[1]. In ongerepte, natuurlijke bossen is de soort veel minder aanwezig. Deze kennis is cruciaal voor gericht beheer. Denk dan aan het geven van prioriteit aan preventie in kwetsbare zones en snelle interventie in nieuw besmette gebieden.

Handmatige verwijdering door getrainde vrijwilligers en het gericht en beperkt gebruik van herbiciden behoren tot de gangbare methoden. Op buureiland Saba inspireerde een community-project in 2018 om coralita te bestrijden: bewoners van St. John’s plantten een vijftal citroenbomen op vrijgemaakte grond, waardoor ze tegelijkertijd de invasieve plant aanpakten en een bron van gezond fruit creëerden. Dergelijke initiatieven tonen aan dat betrokkenheid van de lokale gemeenschap enorm belangrijk is.

Naast ecologische schade heeft coralita ook economische gevolgen. Het vermindert immers de aantrekkingskracht van het eiland voor toeristen. Voorlichting speelt daarom een sleutelrol. Bewoners en bezoekers moeten zich bewust zijn van de gevaren van het verspreiden van invasieve soorten en het belang van het beschermen van de unieke natuur van Sint Eustatius.

Coralita toont aan hoe snel een geïntroduceerde soort een kwetsbaar ecosysteem kan ontwrichten.

[1] Heger, Van Andel: A social-ecological perspective on ecosystem vulnerability for the invasive creeper coralita (Antigonon leptopus) in the Caribbean: A review in Global Ecology and Conservation - 2019. Zie hier.