Lumpy Skin Disease virus

Hoewel de officiële term nodulaire dermatose is, wordt in Nederland de Engelse benaming gebruikt: Lumpy Skin Disease. Dit ziektebeeld doet de Nederlandse agrarische sector en beleidsmakers al rillen als ze eraan denken. In Nederland is Lumpy Skin Disease nog niet aangetroffen, al is dat maar een kleine geruststelling. Deze veeziekte is namelijk op weg naar ons land.

Lumpy Skin Disease wordt veroorzaakt door het Lumpy Skin Disease virus dat ook bekend staat als het Neethling virus. Het behoort tot een familie van pokkenvirussen en zijn broertjes en zusjes zijn: het Geitenpokkenvirus virus en het Schapenpokkenvirus.

Runderen en zeboes zijn het meest vatbaar voor Lumpy Skin Disease, maar het virus kan zichzelf ook vermeerderen in schapen en geiten. Oryxen, waterbuffels (denk: Mozzarella), giraffen en impala's zijn na experimentele infectie ook gevoelig gebleken voor Lumpy Skin Disease. In het 'wild' moet de rol van wilde dieren in het verspreiden van de ziekte nog worden aangetoond.

Lumpy Skin Disease werd voor het eerst als epidemie waargenomen in Zambia in 1929. In eerste instantie werd gedacht dat de ziekte het gevolg was van vergiftiging of een overgevoeligheid voor insectenbeten. Tussen 1943 en 1945 deden zich echter ook gevallen voor in Botswana, Zimbabwe en Zuid-Afrika. In 1949 werden ongeveer 8 miljoen runderen getroffen door een panzoötische infectie in Zuid-Afrika, wat enorme economische verliezen veroorzaakte. Tussen de jaren 1950 en 1980 verspreidde Lumpy Skin Disease zich over heel Afrika en trof het runderen in Kenia, Soedan, Tanzania, Somalië en Kameroen.

In 1989 was er een uitbraak van Lumpy Skin Disease in Israël. Deze uitbraak was het eerste geval van Lumpy Skin Disease ten noorden van de Sahara en (net) buiten het Afrikaanse continent. Men vermoedde dat deze specifieke uitbraak het gevolg was van geïnfecteerde stalvliegen (Stomoxys calcitrans) die door de wind vanuit Egypte werden meegevoerd. Die stalvlieg is ook inheems in Nederland, waar hij in (de buurt van) stallen voorkomt en waarvan de larven in de mest leven. Stalvliegen hebben een steeksnuit en zuigen bloed bij grote zoogdieren. Aangezien de mens ook een zoogdier is, staan ook wij op het menu. Omdat ze sterk op de gewone huisvliegen lijken, is hun steek een pijnlijke verrassing: velen verwachten geen stekende vlieg.

Intussen sluipt Lumpy Skin Disease richting Nederland. Zie hier (pdf). Er zijn uitbraken gemeld in Italië en Frankrijk. Locale autoriteiten melden fors meer besmettingen, maar tegelijk is nog geen spreiding naar andere lidstaten opgetreden (situatie eind 2025). De situatie is nog niet stabiel. Op 19 september 2025 hebben de Franse autoriteiten een besmetting aangetroffen in departement Rhône, ten westen van het bestaande beperkingsgebied. In Italië bleven de besmettingen beperkt tot Sardinië (67 besmettingen) en slechts 1 besmetting in Lombardije. In Frankrijk zijn tot nu toe 79 gevallen vastgesteld. Alle besmette bedrijven zijn geruimd. Zowel op Sardinië als in Frankrijk is noodvaccinatie gestart om de verspreiding van het virus verder te voorkomen.

Dus veehouders: let op u saeck.