Aziatische sluipwesp

Zoals intussen algemeen bekend is, veroorzaakt de suzuki-fruitvlieg (Drosophila suzukii) sinds haar komst in Europa grote schade aan onder meer kersen, frambozen, aalbessen en ander zacht fruit. In tegenstelling tot inheemse fruitvliegen legt het vrouwtje haar eitjes in rijpende vruchten terwijl deze nog aan de plant hangen. De larven ontwikkelen zich vervolgens in de vrucht, waardoor deze bederft en (soms) de hele oogst onverkoopbaar wordt. De suzuki-fruitvlieg is lastig te bestrijden, niet alleen omdat zij zich voortplant op tientallen plantensoorten, maar ook omdat zij in Europa geen effectieve natuurlijke vijanden heeft. In haar oorspronkelijke leefgebied in Azië is de suzuki-fruitvlieg een minder belangrijk plaaginsect, omdat de populaties daar in toom worden gehouden door een groep gespecialiseerde sluipwespen.

Europese sluipwespen zijn niet effectief tegen de suzuki-fruitvlieg. Zij zoeken vooral naar larven in rottend fruit op de grond of in plantaardig afval. De suzuki-fruitvlieg ontwikkelt zich, zoals gezegd, immers in rijpende vruchten aan struiken en bomen.

Maar nu lijkt er licht aan het einde van de spreekwoordelijke tunnel: een piepkleine sluipwesp uit Azië heeft zich recent in Nederland gevestigd. Veldonderzoek door Wageningen University & Research (WUR) toont aan dat deze soort, de Aziatische sluipwesp (Leptopilina japonica), parasiteert op jonge larven van de suzuki-fruitvlieg. Dit biedt onverwachte steun bij de biologische bestrijding van deze hardnekkige plaaggeest.

Deze sluipwesp is ongeveer 1,5 millimeter lang en sterk gespecialiseerd. Zij legt haar eitjes bijna uitsluitend in jonge larven van de suzuki-fruitvlieg. De larve van de sluipwesp ontwikkelt zich in één enkel gastheerinsect en doodt dit uiteindelijk, waardoor zij direct bijdraagt aan de bestrijding van het plaaginsect.

Europese sluipwespen zijn bovendien niet aangepast aan de suzuki-fruitvlieg. De larven daarvan zijn namelijk in staat hun eitjes in te kapselen, waardoor de ontwikkeling ervan stopt. De Aziatische sluipwesp zoekt echter actief naar fruit dat nog aan de plant hangt en kan het afweermechanisme van de suzuki-fruitvlieg omzeilen.

De soort werd buiten Azië voor het eerst waargenomen in 2016 in Canada en komt inmiddels voor in elf Amerikaanse staten. In Europa werd de aanwezigheid vervolgens bevestigd in Italië (2019), Zwitserland en Duitsland (2021), Frankrijk (2022), België (2022) en het Verenigd Koninkrijk (2024). Zowel de suzuki-fruitvlieg als de Aziatische sluipwesp lijken zich gezamenlijk, in tandem, vanuit Zuidoost-Azië te verspreiden.

In de zomer van 2026 onderzochten onderzoekers van de WUR vruchten van 35 locaties, verspreid over zeven Nederlandse provincies en troffen op 24 locaties populaties van de Aziatische sluipwesp aan, soms in grote aantallen. De vondst van de soort in Drenthe markeert tot nu toe de noordgrens van het Europese verspreidingsgebied.

In landen waar de wesp al langer voorkomt, zijn geen ongewenste effecten op andere soorten gemeld. De wesp parasiteert vrijwel uitsluitend op de suzuki-fruitvlieg. In zeer beperkte mate parasiteert zij ook enkele veelvoorkomende fruitvliegsoorten, zoals de gewone fruitvlieg (Drosophila melanogaster). De onderzoekers verwachten niet dat de aanwezigheid van de Aziatische sluipwesp in Nederland problemen zal veroorzaken en beschouwen de vondst als een positieve ontwikkeling.